Roeren; constructie en onderhoud. (dl1)

Techniek Dart 18
Roeren; constructie en onderhoud.
Doordat de Dart 18 geen zwaarden heeft komt er meer belasting op de roeren, dit is dan ook een kritisch onderdeel van je boot wat de nodige aandacht verdient.”
Ruud Goudriaan weet veel van de Dart 18 en van de roeren. Sinds ’78 is Ruud actief op o.a. de Dart 18, met zijn “Simply Red” nr. 1112 zat hij vaak voorin het veld. Ook heeft hij op de Dart 20, 6000 en Hawk gevaren.
Hij vertelt me dat het roersysteem van de Dart 18 één van de meest geavanceerde roersystemen is die op catamarans wordt toegepast. Door het modulaire systeem kunnen versleten componenten eenvoudig worden vervangen en bij schade hoeft zelden een heel nieuw roer aangeschaft te worden.
Constructie geschiedenis
 
Het huidige roer heeft wel een ontwikkeling doorgemaakt.
Tot 1978 was de Dart 18 uitgerust met nagenoeg geheel uit polyester (zelfs de helmstok) opgebouwde roeren. Met elastiek en lijntjes kon het roerblad van dit kwetsbare roer bediend worden (zie figuur 2).In ‘85/’86 is de vorm van het blad iets aangepast en in ’90 is de tillerbar uitgerust met kunststof eindstukjes en een flexiejoint naar de joystick. Ook hebben de nieuwere boten een sterkere spiegel gekregen.
Roerblad
Het polyester blad is hol, van binnen versterkt met een wafelstructuur.  Aan de bovenzijde zit een ontluchtingsgaatje, bij de nieuwe roerbladen zelfs twee, om luchtdrukverschillen te voorkomen. Tijdens het varen komt er door deze gaatjes vaak water in het blad, wat er daarna weer uitgehaald kan worden door voorzichtig in het ontluchtingsgaatje te blazen (het is mogelijk het blad kapot te blazen!) en het blad op de kop te houden. Sommige wedstrijdzeilers plakken dit gaatje voor de wedstrijd af met een stukje tape. Voor een goede passing en om beschadiging van het blad te voorkomen is het stukje rubber onderin het roerhuis van belang, dat helaas snel slijt. Zonder dit rubber kan het blad bij het neerklappen zelfs het roerbeslag raken zoals te zien aan het beschadigde blad op Figuur 3.
Roerhuis
Het roerblad scharniert bij het neerklappen en ophalen in het roerhuis, het nylon buisje (D40189) in het blad draait dan over een aluminium bus (D40180). Deze bus vormt één geheel met het roerhuis door het vastdraaien van de roerbout (D50089) (figuur 4).Sommige zeilers draaien de roerbout iets losser als het opklappen van het blad zwaar gaat, dit is een ernstige fout. De aluminium bus gaat dan draaien over de roerbout in plaats van in het nylon buisje, met versnelde slijtage en corrosie tot gevolg. De moer op de roerbout moet altijd goed vast zitten, zelfs af en toe natrekken. De aluminium bus moet dan ook iets langer zijn dan het nylon buisje waardoor het blad altijd soepel kan scharnieren.De flensringen (D50119/50169) zorgen voor een passing tussen de roerbout en het roerhuis, hier mag niet te veel speling op zitten (figuur 5).Bovenaan het roerhuis zit de pintal casting (D90012) met hierin het vergrendel mechanisme om het roerblad in de juiste positie te houden tijdens het varen maar dat het blad laat opklappen als je aan de grond loopt. Op dit onderdeel komen grote krachten en het kan zelfs verbuigen als de roerbladen te zwaar opklappen. Op de foto’s is een verbogen en een nieuwe pintal casting te zien.Als je roer te gemakkelijk opklapt is de veerspanning van de veer (D40173) in de pintal casting waarschijnlijk onvoldoende, met een schroevendraaier en een beetje geweld kan je de veer weer opspannen.Het rubberslangetje (D30165) om de veer zorgt ervoor dat de veerpoten niet tussen de wieltjes (D40170) in komen waardoor het systeem vast kan lopen.In de vergrendelde positie zitten de wieltjes in een uitsparing van het roerblad. Deze uitsparing is versterkt met een stukje aluminium (D00090). Vanuit de fabriek wordt dit hoekstukje soms voorzien van een geultje om het te makkelijk opklappen tegen te gaan. Helaas blijkt in de praktijk dat hierdoor het roer te zwaar opklapt, met alle gevolgen van dien. Ruud adviseert dan ook om dit onderdeel te vervangen of vlak af te vijlen.
Onderhoud
De meeste schade aan de roeren komt voort uit gebrek aan onderhoud. Het is van belang om de roeren jaarlijks uit elkaar te halen, schoon te maken, na te kijken en te smeren op de aangegeven smeerpunten. (zie figuur) De kerstvakantie is natuurlijk een mooie gelegenheid om dit alsnog te doen. Ook de sleetjes in de helmstok moeten gesmeerd worden. Als smeermiddel kan je het best een zeewater bestendig vet nemen zoals Molykote (wel opletten met zand). Teflon- en Siliconespray voldoet ook, alleen spoelt dit makkelijk uit zodat je het na iedere keer varen opnieuw moet aanbrengen.Na het varen op zoutwater is het aan te bevelen de roeren af te spoelen met zoetwater, dit om corrosie te voorkomen.Popnagels gaan soms loszitten, deze regelmatig controleren en zonodig vervangen.Onderdelen voor de roeren zijn te koop bij Mulder Catamarans en bij Sailcenter.